środa, 2 września Imieniny: Stefan, Julian, Dionizy
Kartuzy
Teraz środa, 2 września 2026
Znane osoby

Hiacynt Jackowski — polityk i działacz mniejszości polskiej

Dorota Dudek • 2 min czytania

Hiacynt Jackowski

Hiacynt Jackowski (11 sierpnia 1805–27 maja 1877) był polskim szlachcicem, politykiem i samorządowcem, aktywnym w obronie praw mniejszości polskiej w Prusach.

Dane podstawowe
Imię i nazwiskoHiacynt Jackowski
HerbRyś
Urodzenie11 sierpnia 1805, Jabłowo
Zgon27 maja 1877, Jabłowo
Rola i działalność
Zawód / rolaszlachcic, polityk, samorządowiec, działacz mniejszości polskiej
MandatyPoseł Pierwszego Zjednoczonego Landtagu (1847); Pruska Izba Reprezentantów (1849); Reichstag Związku Północnoniemieckiego (1867–1871)
WykształcenieSzkoła cysterska w Pelplinie; gimnazjum pojezuickie w Braniewie
OrganizacjeLiga Polska; Towarzystwo Naukowej Pomocy dla Młodzieży Prus Zachodnich

Hiacynt Jackowski działał jako polityk i samorządowiec reprezentujący interesy polskiej społeczności na terenie Prus Zachodnich; przez kilka dekad łączył mandaty parlamentarzysty z działalnością gospodarczą i społeczną.

Życiorys i wykształcenie

Urodził się 11 sierpnia 1805 w Jabłowie jako syn Hipolita Nostitz-Jackowskiego i Elżbiety z Jezierskich. Kształcił się w szkole cysterskiej w Pelplinie, a od 1814 uczęszczał do gimnazjum pojezuickiego w Braniewie. W młodości uczestniczył w pracach sejmiku powiatu Preußisch Stargard.

Jak wyglądała jego kariera polityczna?

W 1847 roku został posłem do Pierwszego Zjednoczonego Landtagu. W 1849 roku zasiadał w Pruskiej Izbie Reprezentantów. W latach 1867–1871 pełnił mandat posła do Reichstagu Związku Północnoniemieckiego, reprezentując powiaty Berent, Preußisch Stargard i Dirschau. Był przewodniczącym Prowincjonalnego Komitetu Wyborczego na Prusy Zachodnie i należał do Koła Polskiego w parlamencie.

Jaką działalność społeczną prowadził?

W 1848 roku był jednym z założycieli Ligi Polskiej w zaborze pruskim oraz Towarzystwa Naukowej Pomocy dla Młodzieży Prus Zachodnich. Od 1852 roku pełnił funkcję dyrektora Gdańskiego Ziemstwa Kredytowego, a dożywotnio był radcą tej instytucji. W 1862 roku z jego inicjatywy powstały Towarzystwo Rolnicze Ziemi Kaszubskiej w Kościerzynie oraz Towarzystwo Rolnicze w Starogardzie Gdańskim.

Jak działał w sprawach niepodległościowych i języka polskiego?

Podczas powstania styczniowego odpowiadał za rekrutację ochotników na Pomorzu. W 1871 roku założył Bank Rolniczo-Przemysłowy w Starogardzie Gdańskim. Od 1875 roku prowadzone było przez niego postępowanie sądowe dotyczące możliwości używania języka polskiego na zgromadzeniach publicznych przed wydziałem powiatowym w Starogardzie Gdańskim, przed sądem administracyjnym w Gdańsku oraz przed Trybunałem Administracyjnym w Berlinie; postępowanie to Jackowski wygrał. W 1877 roku opublikowano w „Pielgrzymie” tekst pt. „Proces radcy ziemskiego śp. Hiacynta Jackowskiego z Jabłowa w sprawie języka polskiego na zebraniach politycznych”.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Hiacynt Jackowski?
Urodził się 11 sierpnia 1805 w Jabłowie.
Jakie funkcje parlamentarne pełnił Jackowski?
Był posłem w Pierwszym Zjednoczonym Landtagu (1847), w Pruskiej Izbie Reprezentantów (1849) oraz w Reichstagu Związku Północnoniemieckiego (1867–1871).
Jakie organizacje i instytucje zakładał lub współtworzył?
Był jednym z założycieli Ligi Polskiej (1848) i Towarzystwa Naukowej Pomocy dla Młodzieży Prus Zachodnich; inicjował tworzenie towarzystw rolniczych w 1862 oraz założył Bank Rolniczo-Przemysłowy w Starogardzie Gdańskim (1871).
Czy Jackowski prowadził sprawę o używanie języka polskiego?
Tak. Od 1875 roku toczyło się prowadzone przez niego postępowanie o możliwość używania języka polskiego na zebraniach publicznych; sprawę wygrał, a w 1877 roku ukazała się publikacja opisująca proces.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Dorota Dudek

Nazywam się Dorota Dudek i w redakcji gazetakaszubska.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Zajmuję się postaciami związanymi z Kartuzami i z regionem, dawnymi i dzisiejszymi.

Czytaj również