| Dane osobowe | |
|---|---|
| Urodzenie | 14 lipca 1831, Warszawa |
| Śmierć | 2 lipca 1872, Kargopol |
| Zawód | rosyjski slawista i folklorysta |
| Edukacja i członkostwa | |
| Wykształcenie | Wydział historyczno-filozoficzny, Uniwersytet Moskiewski (1852) |
| Członkostwo | Korespondent Petersburskiej Akademii Nauk (1856) |
| Pochówek | |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Nowodziewiczy, Petersburg |
Aleksandr Hilferding zajmował się filologią porównawczą, badaniami nad Słowianami bałtyckimi oraz kolekcjonowaniem tradycyjnego folkloru. Jego prace terenowe i wydawnicze przyczyniły się do opisu języków i zwyczajów kaszubskich, słowińskich oraz zbiorów bylin.
Młodość i początki zainteresowań slawistycznych
Urodził się w rodzinie o niemieckich korzeniach, w domu dyrektora kancelarii przy namiestniku Królestwa Kongresowego. Początkowa nauka odbywała się w domu; młody Hilferding poznał kilka języków i zapoznał się z językami słowiańskimi.
W 1852 roku ukończył studia na wydziale historyczno-filozoficznym Uniwersytetu Moskiewskiego. Pierwsze prace naukowe z 1853 roku dotyczyły filologii porównawczej, a następnie poświęcił się badaniom nad Słowianami bałtyckimi. Na podstawie rozprawy История балтийских славян został w 1856 roku wybrany korespondentem Petersburskiej Akademii Nauk.
Badania kaszubskie i praca terenowa
W 1856 roku, w związku z materiałami przesłanymi przez Floriana Ceynowę, Hilferding pojechał na Pomorze. Latem tego roku spotkał się z Ceynową i przez cztery dni wędrował z nim od Gdańska przez Wejherowo i Lębork do Główczyc i Bytowa, po czym prowadził samodzielne, szczegółowe badania terenowe.
Gromadzenie materiałów i rezultat badań kaszubskich
W trakcie badań odwiedził m.in. Kościerzynę, Stężycę, Chmielno, Sianowo, Smołdzino, Gardnę Wielką, Kluki, Łebę, Puck oraz wsie na Mierzei Helskiej. We wszystkich tych miejscowościach zbierał materiały etnograficzne i lingwistyczne.
Rezultatem wyprawy była opublikowana w 1862 roku rozprawa Остатки славянъ на южномъ берегу Балтійскаго Моря, zawierająca słownik z wyrazami kaszubskimi i słowińskimi. Praca ta bywa uważana za pierwszy naukowy, wszechstronny opis kaszubszczyzny.
Dalsza kariera, zbieranie bylin i śmierć
Jako pracownik Ministerstwa Spraw Zagranicznych został w 1856 roku mianowany konsulem rosyjskim w Bośni. Pobyty na Bałkanach zaowocowały kolejnymi opracowaniami z zakresu slawistyki. W 1861 roku przeszedł do pracy w kancelarii Rady Państwa i działał w oddziale etnograficznym Cesarskiego Towarzystwa Geograficznego.
Latem 1871 roku przebywał w guberni ołonieckiej, gdzie zbierał byliny; między 30 czerwca a 27 sierpnia zapisał około 2000 stron rękopisu zawierającego 318 bylin opowiedzianych przez 70 osób. Zbiór ten uzupełniał wcześniejsze kolekcje folklorystyczne, zwłaszcza materiały Rybnikowa.
Następnego lata Hilferding wyjechał do rejonu Kargopola w zamiarze kontynuacji badań, ale zaraz po przybyciu zachorował na tyfus i zmarł 2 lipca 1872 roku w wieku 41 lat. Został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Petersburgu.
Wybrane prace
Do ważniejszych publikacji Hilferdinga należą: О сродстве языка Славянского с Санскритским (1853), История балтийских славян (1855), Борьба славян с немцами на Балтийском поморье в средние века (1861) oraz Остатки славян на южном берегу Балтийского Моря (1862). Polskie wydanie Остатки... ukazało się w tłumaczeniu Niny Perczyńskiej, opracowane przez Jerzego Tredera (Gdańsk 1989, ISBN 83-85011-57-9).
