W dobie dynamicznego rozwoju usług cyfrowych i rosnącej liczby transakcji zawieranych przez internet, Unia Europejska zdecydowała się zaktualizować przepisy chroniące konsumentów w relacjach z przedsiębiorcami. Efektem tych działań jest dyrektywa UE 2023/2673, która zastępuje wcześniejsze regulacje dotyczące umów zawieranych na odległość, w szczególności w sektorze usług finansowych. Nowe przepisy wprowadzają szereg istotnych zmian, których celem jest nie tylko lepsza ochrona konsumentów, ale także dostosowanie prawa do realiów rynku cyfrowego. Poniżej przedstawiamy kompleksowe omówienie dyrektywy wraz z najważniejszymi zapisami.
Cel i zakres dyrektywy
Dyrektywa UE 2023/2673 ma na celu:
- zwiększenie przejrzystości umów zawieranych przez internet,
- ułatwienie odstąpienia od umowy zawartej na odległość,
- wzmocnienie obowiązków informacyjnych po stronie przedsiębiorcy,
- wyeliminowanie nieuczciwych praktyk projektowania interfejsów, czyli tzw. dark patterns.
Nowe przepisy mają zastosowanie przede wszystkim do usług finansowych zawieranych na odległość (np. ubezpieczenia, pożyczki, inwestycje), ale ich wpływ odczuje cała branża e-commerce, która będzie musiała dostosować swoje procesy sprzedażowe do nowych standardów
Najważniejsze zmiany wprowadzone przez dyrektywę
1. Obowiązek udostępnienia funkcji odstąpienia od umowy
Każdy przedsiębiorca oferujący produkty lub usługi online będzie musiał udostępnić funkcję umożliwiającą odstąpienie od umowy – w formie przycisku, linku lub formularza. Ta funkcja musi być:
- widoczna i łatwo dostępna,
- jasno oznaczona (np. „Odstąp od umowy tutaj”),
- zintegrowana z formularzem, który pozwala klientowi potwierdzić dane i przesłać rezygnację.
2. Automatyczne potwierdzenie odstąpienia
Po przesłaniu rezygnacji, konsument powinien natychmiast otrzymać potwierdzenie na trwałym nośniku (np. e-mail, PDF). Potwierdzenie musi zawierać datę, godzinę i treść zgłoszenia.
3. Zakaz dark patterns
Dyrektywa wprowadza jasny zakaz stosowania manipulacyjnych technik interfejsu. Przykłady praktyk, które będą zabronione:
- utrudnianie znalezienia opcji odstąpienia od umowy,
- nieczytelne lub mylące komunikaty,
- nadmierne komplikowanie procesu rezygnacji.
4. Nowe obowiązki informacyjne
Przed zawarciem umowy na odległość przedsiębiorca musi dostarczyć konsumentowi:
- pełne dane identyfikacyjne firmy,
- szczegółowy opis oferowanej usługi,
- całkowity koszt usługi, łącznie z opłatami dodatkowymi,
- informacje o prawie do odstąpienia i sposobie jego wykonania,
- ostrzeżenia dotyczące ryzyk finansowych (w przypadku usług finansowych).
5. Wymóg zapewnienia kontaktu z człowiekiem
Jeśli przedsiębiorca korzysta z chatbotów, AI lub automatycznych formularzy, konsument musi mieć zapewniony dostęp do kontaktu z realną osobą – zarówno przed zawarciem umowy, jak i po jej podpisaniu.
6. Pełna harmonizacja przepisów
Dyrektywa przewiduje pełną harmonizację – co oznacza, że państwa członkowskie nie będą mogły wprowadzać odmiennych (łagodniejszych lub surowszych) przepisów na poziomie krajowym. Dla przedsiębiorców oznacza to większą spójność regulacyjną w całej Unii, ale też brak elastyczności przy implementacji.
Praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorców
W związku z nowymi przepisami, firmy będą musiały m.in.:
- przeprojektować interfejsy stron i aplikacji,
- zaktualizować regulaminy, polityki zwrotów i dokumenty informacyjne,
- wdrożyć narzędzia umożliwiające odstąpienie od umowy online,
- przeszkolić personel w zakresie nowych procedur obsługi klienta,
- upewnić się, że nie stosują żadnych ukrytych technik perswazyjnych w interfejsach.
Harmonogram wdrożenia
|
Etap |
Termin |
|
Transpozycja przepisów do prawa krajowego |
do 19 grudnia 2025 r. |
|
Obowiązywanie przepisów w praktyce |
od 19 czerwca 2026 r. |
Przedsiębiorcy mają zatem około półtora roku na przygotowanie swoich systemów, dokumentów i procedur do zgodności z nowym prawem. Warto rozpocząć ten proces z wyprzedzeniem, by uniknąć nerwowych zmian na ostatnią chwilę.
Kluczowe zapisy dyrektywy UE 2023/2673 – podsumowanie
|
Obszar |
Nowy wymóg |
|
Odstąpienie od umowy |
Przycisk „odstąp od umowy” dostępny online przez cały okres ustawowy |
|
Formularz rezygnacji |
Prostota, brak zbędnych kroków, dostępność bez konieczności ponownego logowania |
|
Potwierdzenie |
Automatyczne, na trwałym nośniku, z danymi potwierdzającymi zgłoszenie |
|
Dark patterns |
Zakazane – obowiązek projektowania neutralnych i uczciwych interfejsów |
|
Obowiązki informacyjne |
Szeroki zakres danych przekazywanych klientowi przed zawarciem umowy |
|
Kontakt z człowiekiem |
Obowiązkowa możliwość rozmowy z człowiekiem, nie tylko z AI czy chatbotem |
|
Harmonizacja przepisów |
Zasady jednakowe w całej UE – brak krajowych odstępstw |
Nowy standard cyfrowej ochrony konsumenta
Dyrektywa UE 2023/2673 ustanawia nowy, ambitny standard w dziedzinie praw konsumenckich w środowisku cyfrowym. Choć dla wielu firm oznacza to konieczność reorganizacji dotychczasowych procesów, nowe przepisy są również szansą – na poprawę jakości obsługi klienta, zwiększenie zaufania oraz podniesienie standardów etycznych w działalności online. To krok nie tylko w stronę zgodności z prawem, ale i w stronę odpowiedzialnego i przejrzystego biznesu.
Artykuł sponsorowany